Coco Chanel: Ikona, Mademoiselle, która zmieniła świat mody

0

Gabrielle Bonheur Chanel, ikona mody rozpoznawalna na całym świecie jako Coco Chanel, była francuską projektantką, która na zawsze odmieniła oblicze damskiej garderoby. Urodzona 19 sierpnia 1883 roku, na początku stycznia 1971 roku, w wieku 87 lat, opuściła ten świat, pozostawiając po sobie jedno z najbardziej rozpoznawalnych imperiów mody. Jej droga od skromnych początków do statusu globalnej legendy jest świadectwem niezwykłej siły charakteru, innowacyjności i nieustannej dążności do wolności wyrażanej poprzez styl.

Jej życie, naznaczone zarówno błyskotliwą karierą, jak i prywatnymi dramatami, stanowi fascynujący rozdział w historii kultury XX wieku. Chanel zrewolucjonizowała modę, wprowadzając prostotę, elegancję i komfort, a jej kultowe kreacje, takie jak „mała czarna” czy perfumy Chanel No. 5, na zawsze zmieniły świat mody.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na 10 stycznia 1971 roku miała 87 lat.
• Żona/Mąż: Nigdy nie wyszła za mąż.
• Dzieci: Nie miała dzieci.
• Zawód: Projektantka mody, businesswoman.
• Główne osiągnięcie: Zrewolucjonizowanie mody damskiej poprzez wprowadzenie prostoty, elegancji i komfortu; stworzenie ponadczasowych ikon stylu, takich jak „mała czarna” i perfumy Chanel No. 5.

Podstawowe informacje o Coco Chanel

Prawdziwe imię i nazwisko oraz jego pochodzenie

Prawdziwe imię tej ikony mody to Gabrielle Bonheur Chanel. Oficjalne dokumenty błędnie odnotowały jej nazwisko jako „Chasnel”. Chanel nigdy nie podjęła kroków prawnych w celu skorygowania tego błędu, pragnąc ukryć fakt narodzin w hospicjum dla ubogich. Ta skrywana prawda o jej pochodzeniu dodaje głębi jej niezwykłej historii i podkreśla jej determinację w budowaniu własnego życia.

Data i miejsce urodzenia

Coco Chanel urodziła się 19 sierpnia 1883 roku w Saumur we Francji. Jej narodziny miały miejsce w szpitalu charytatywnym prowadzonym przez Siostry Opatrzności, co stanowiło ponure tło dla jej wczesnych lat. To miejsce narodzin, związane z ubóstwem, stanowi jaskrawy kontrast do późniejszego, luksusowego życia i stworzonego przez nią imperium mody.

Pochodzenie pseudonimu „Coco”

Pseudonim „Coco” przylgnął do Gabrielle Chanel około lat 1905-1906, gdy pracowała jako piosenkarka w kabarecie „La Rotonde” w Moulins. Istnieją dwie główne teorie jego pochodzenia: jedna wskazuje na piosenki, które wykonywała, w tym utwór „Qui qu’a vu Coco?”, druga sugeruje aluzję do francuskiego słowa *cocotte*, oznaczającego kobietę utrzymywaną przez zamożnego mężczyznę.

Data i miejsce śmierci

Coco Chanel zmarła 10 stycznia 1971 roku w Paryżu, w wieku 87 lat. Jej ostatnie miejsce spoczynku znajduje się na cmentarzu Bois-de-Vaux w Lozannie w Szwajcarii. Choć jej fizyczne życie dobiegło końca, jej wpływ na świat mody i kultury trwa nieprzerwanie.

Rodzina i życie prywatne Coco Chanel

Trudne dzieciństwo i rodzice

Dzieciństwo Gabrielle Chanel naznaczone było skrajnym ubóstwem. Jej rodzicami byli Eugénie Jeanne Devolle, praczka, oraz Albert Chanel, handlarz odzieżą roboczą. Rodzina gnieździła się w jednym, małym pokoju. Te trudne doświadczenia niewątpliwie ukształtowały jej późniejszą determinację i dążenie do niezależności.

Pobyt w sierocińcu w Aubazine

Po śmierci matki, ojciec oddał Gabrielle i jej dwie siostry do klasztoru w Aubazine, który prowadził sierociniec. W surowych warunkach klasztoru Coco Chanel nauczyła się szyć. Nabyte tam umiejętności okazały się kluczowe dla jej przyszłej kariery w świecie mody.

Relacja z Étienne Balsanem

W wieku 23 lat Gabrielle Chanel nawiązała romans z Étienne Balsanem, dziedzicem fortuny tekstylnej i byłym oficerem kawalerii. Przez trzy lata mieszkała w jego zamku Royallieu pod Compiègne, poznając dekadencki styl życia francuskiej socjety. Okres ten wpłynął na jej późniejsze wyobrażenia o elegancji i luksusie.

Wielka miłość do Arthura „Boya” Capela

W 1908 roku Coco Chanel rozpoczęła romans z Arthurem „Boyem” Capelem, przyjacielem Balsana i bogatym Anglikiem. Capel odegrał kluczową rolę w jej karierze, finansując jej pierwsze sklepy. Ich związek trwał dziewięć lat i był dla niej niezwykle ważny. Tragiczna śmierć Arthura Capela w wypadku samochodowym w grudniu 1919 roku była dla Chanel ogromnym ciosem.

Związek z Księciem Westminsteru

Od 1923 roku przez dziesięć lat Coco Chanel była związana z Hugh Richardem Arthurem Grosvenorem, jednym z najbogatszych ludzi w Wielkiej Brytanii, znanym jako Książę Westminsteru. Związek ten wprowadził ją w kręgi brytyjskiej arystokracji i rodziny królewskiej, poszerzając jej wpływy w świecie elit.

Uzależnienie od narkotyków

Od 1935 roku Coco Chanel zmagała się z uzależnieniem od morfiny, regularnie wstrzykując sobie substancję aż do końca życia. To osobiste wyzwanie stanowiło mroczny aspekt jej publicznego wizerunku i dodawało złożoności jej postaci.

Kariera zawodowa i biznes Coco Chanel

Początki w modzie jako modystka

Kariera Gabrielle Chanel w świecie mody rozpoczęła się w 1910 roku od projektowania kapeluszy. Otworzyła swój pierwszy butik „Chanel Modes” przy 21 rue Cambon w Paryżu. Już na tym etapie zaczynała kształtować swój unikalny styl, który miał zrewolucjonizować modę damską.

Ekspansja do Deauville i Biarritz

W 1913 roku Coco Chanel rozszerzyła swoją działalność, otwierając butik w nadmorskim kurorcie Deauville. Tam wprowadziła innowacyjne rozwiązania, takie jak luksusowa odzież sportowa wykonana z dżerseju – tkaniny dotychczas używanej głównie do produkcji męskiej bielizny. Kolejny butik otworzyła w Biarritz, umacniając swoją pozycję na rynku.

Stworzenie imperium przy rue Cambon

Do 1927 roku Chanel zbudowała prawdziwe imperium modowe, stając się właścicielką aż pięciu budynków przy prestiżowej rue Cambon w Paryżu. Główna siedziba pod numerem 31 stała się sercem jej nowoczesnego butiku i symbolem jej sukcesu.

Współpraca z Hollywood

W 1931 roku Coco Chanel otrzymała propozycję od Sama Goldwyna, który zaoferował jej milion dolarów za projektowanie kostiumów dla gwiazd MGM dwa razy w roku. Mimo że stworzyła stroje dla takich aktorek jak Gloria Swanson, jej styl, uznawany za zbyt skromny i prosty, nie zyskał pełnego uznania w Hollywood. Był to jednak dowód na jej międzynarodowe wpływy.

Rywalizacja z Elsą Schiaparelli

Coco Chanel prowadziła głośny spór z włoską projektantką Elsą Schiaparelli. Schiaparelli reprezentowała podejście do mody oparte na surrealizmie, które stanowiło jaskrawy kontrast dla klasycznej i minimalistycznej estetyki Chanel. Ich rywalizacja dodawała dynamiki światu mody lat 30. i 40.

Majatek i finanse Coco Chanel

Powstanie Parfums Chanel

W 1924 roku Chanel zawarła kluczową umowę z braćmi Wertheimer, tworząc spółkę Parfums Chanel. Niestety, warunki tej umowy okazały się dla niej niekorzystne. Otrzymała jedynie 10% udziałów w zamian za licencję na swoje nazwisko, co znacząco ograniczyło jej kontrolę nad zyskami z perfumeryjnego imperium.

Walka o kontrolę nad zyskami z perfum

Przez ponad dwie dekady Coco Chanel bezskutecznie próbowała odzyskać pełną kontrolę nad marką perfumeryjną Parfums Chanel. Szczególnie w okresie II wojny światowej, wykorzystując nazistowskie prawo dotyczące „aryzacji” majątków, próbowała odebrać firmę jej żydowskim właścicielom. Walka ta świadczy o jej zaciętym charakterze i dążeniu do dominacji.

Kontrowersje i skandale w życiu Coco Chanel

Współpraca z wywiadem nazistowskim (Abwehr)

Po latach od zakończenia II wojny światowej, odtajnione dokumenty ujawniły mroczny rozdział w życiu Coco Chanel. Okazało się, że była ona agentką Abwehry, niemieckiego wywiadu wojskowego. Jej numer identyfikacyjny to F-7124, a kryptonim, pod którym działała, brzmiał „Westminster”. Ta informacja rzuciła nowe światło na jej działalność podczas okupacji.

Operacja Modellhut

Pod koniec 1943 roku Chanel brała udział w nazistowskiej operacji o kryptonimie „Modellhut”. Jej celem było nawiązanie kontaktu z brytyjskim premierem Winstonem Churchillem. Chanel miała przekazać mu propozycję separatystycznego pokoju ze strony SS. Ta misja podkreśla jej głębokie powiązania z niemieckimi władzami okupacyjnymi.

Romans z Hansem Güntherem von Dincklage

Podczas okupacji Paryża Coco Chanel mieszkała w luksusowym hotelu Ritz. Jej towarzyszem był wówczas niemiecki dyplomata i szpieg, baron Hans Günther von Dincklage. Ich związek był szeroko komentowany i budził kontrowersje, będąc symbolem jej kolaboracji z nazistami.

Uniknięcie kary za kolaborację

Po wyzwoleniu Francji w 1944 roku Coco Chanel została przesłuchana przez komitet czystki. Mimo postawionych zarzutów o kolaborację, nie postawiono jej formalnych oskarżeń. Powszechnie uważa się, że uniknięcie kary było wynikiem osobistej interwencji Winstona Churchilla, z którym utrzymywała bliskie relacje.

Dziedzictwo i kulturowe znaczenie Coco Chanel

Rewolucja „Małej Czarnej”

W 1926 roku magazyn *Vogue* opublikował rysunek prostej, czarnej sukienki Chanel z dżerseju, nazywając ją „Fordem Chanel”. Ten projekt stał się rewolucyjny, ponieważ uczynił kolor czarny symbolem elegancji i uniwersalności. **”Mała czarna” (little black dress) do dziś pozostaje jednym z najbardziej ponadczasowych elementów garderoby.**

Kultowe perfumy Chanel No. 5

Wprowadzone na rynek w 1921 roku perfumy Chanel No. 5 stały się przełomem w świecie zapachów. Były to jedne z pierwszych perfum sygnowanych nazwiskiem projektanta, co zapoczątkowało trend w branży. Charakterystyczny, prosty flakon perfum Chanel stał się ikoną designu, rozpoznawalną na całym świecie i symbolem luksusu. Zapachowy sukces marki Chanel trwa do dziś, a perfumy dla kobiet Chanel No. 5 są wciąż jednymi z najpopularniejszych na świecie.

Wpływ na modę męską w damskiej szafie

Coco Chanel jako jedna z pierwszych kobiet odważyła się nosić elementy tradycyjnie kojarzone z męską garderobą, takie jak spodnie i dżersejowe swetry. Promowała styl „casual chic”, który uwolnił kobiety z ograniczających gorsetów i sztywnych strojów. Jej projekty symbolizowały nową erę wolności i wygody dla kobiet, wpływając na kształtowanie się współczesnej mody.

Powrót w wieku 71 lat

Po latach wygnania w Szwajcarii, w 1954 roku, w wieku 71 lat, Coco Chanel powróciła do Paryża, by reaktywować swój dom mody. Ten spektakularny powrót okazał się sukcesem, zwłaszcza wśród amerykańskich i brytyjskich klientek, które pokochały jej eleganckie tweedowe kostiumy. **Powrót ten udowodnił, że jej wizja stylu jest ponadczasowa.**

Kluczowe wydarzenia w życiu Coco Chanel

Chronologia kariery i życia

Najważniejsze projekty i osiągnięcia

Ikony stylu stworzone przez Coco Chanel

• Rewolucja „Małej Czarnej” (Little Black Dress): W 1926 roku magazyn *Vogue* opublikował rysunek prostej, czarnej sukienki z dżerseju, nazywając ją „Fordem Chanel”. Projekt ten uczynił kolor czarny symbolem elegancji i uniwersalności.
• Kultowe perfumy Chanel No. 5: Wprowadzone w 1921 roku, były jednymi z pierwszych perfum sygnowanych nazwiskiem projektanta. Ich flakon stał się ikoną designu. Perfumy te zapoczątkowały rewolucję w świecie zapachów i do dziś są symbolem luksusu i wyrafinowania.
• Wpływ na modę męską w damskiej szafie: Chanel jako jedna z pierwszych kobiet zaczęła nosić spodnie i dżersejowe swetry, promując styl „casual chic”. Jej projekty uwolniły kobiety z gorsetów, wprowadzając komfort i swobodę do damskiej garderoby.
• Tweedowe kostiumy: Szczególnie po powrocie w 1954 roku, tweedowe kostiumy Chanel zdobyły ogromną popularność, stając się synonimem elegancji i klasy.

Warto wiedzieć: Choć Gabrielle Bonheur Chanel urodziła się w 1883 roku, jej prawdziwe nazwisko w rejestrze widniało jako „Chasnel”. Nigdy nie zdecydowała się na prawną korektę tego błędu, aby ukryć fakt narodzin w przytułku dla ubogich.

Kariera Gabrielle Chanel, która rozpoczęła się od projektowania kapeluszy w 1910 roku, szybko ewoluowała. Jej butik przy 21 rue Cambon w Paryżu stał się centrum innowacji. W 1913 roku wprowadziła odzież sportową z dżerseju, a do 1927 roku posiadała już pięć budynków przy rue Cambon. Jej wizja mody była tak silna, że nawet współpraca z Hollywood w 1931 roku, mimo wysokiego honorarium, nie przyniosła jej pełnego uznania ze względu na uznanie jej stylu za zbyt skromny dla ówczesnych standardów kinowych.

W świecie finansów Coco Chanel również zaznaczyła swoją obecność, choć z pewnymi kompromisami. W 1924 roku powstała spółka Parfums Chanel w wyniku umowy z braćmi Wertheimer. Niestety, otrzymała jedynie 10% udziałów, co przez lata prowadziło do jej walki o pełną kontrolę nad marką perfumeryjną. Ta determinacja objawiła się również podczas II wojny światowej, kiedy próbowała wykorzystać nazistowskie prawo, by odebrać firmę jej żydowskim właścicielom.

Życie osobiste Coco Chanel było równie burzliwe, jak jej kariera. Po trudnym dzieciństwie i pobycie w sierocińcu w Aubazine, gdzie nauczyła się szyć, nawiązywała liczne relacje. Była kochanką Étienne Balsana, a następnie jego przyjaciela, Arthura „Boya” Capela, który odegrał kluczową rolę w finansowaniu jej biznesu. Jego tragiczna śmierć w 1919 roku była dla niej ogromnym ciosem. Później przez dziesięć lat była związana z Księciem Westminsteru, co pozwoliło jej wejść w kręgi brytyjskiej arystokracji. Od 1935 roku zmagała się z uzależnieniem od morfiny.

Okres II wojny światowej przyniósł ze sobą najwięcej kontrowersji. Odtajnione dokumenty ujawniły, że Chanel była agentką Abwehry pod kryptonimem „Westminster”. Brała udział w nazistowskiej operacji „Modellhut”, której celem było nawiązanie kontaktu z Winstonem Churchillem. Podczas okupacji mieszkała w hotelu Ritz u boku niemieckiego szpiega, barona von Dincklage. Po wyzwoleniu Francji została przesłuchana, ale uniknęła kary, co powszechnie przypisuje się interwencji Winstona Churchilla.

Mimo kontrowersji, dziedzictwo Coco Chanel w świecie mody jest niezaprzeczalne. Jej powrót do Paryża w 1954 roku, w wieku 71 lat, był spektakularny. Amerykanie i Brytyjczycy pokochali jej tweedowe kostiumy, a jej dom mody ponownie stał się globalnym potentatem. **Coco Chanel zmarła 10 stycznia 1971 roku w Paryżu, pozostawiając po sobie świat mody odmieniony jej wizją elegancji, prostoty i wolności.**

Podsumowując, historia Coco Chanel to inspirująca lekcja o tym, jak determinacja i odwaga w podążaniu za własną wizją, nawet w obliczu trudności i kontrowersji, mogą prowadzić do stworzenia trwałego dziedzictwa, które nadal kształtuje współczesną modę i kulturę.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Coco_Chanel