Walentyna Władimirowna Tierieszkowa, urodzona 6 marca 1937 roku, to postać o niekwestionowanym znaczeniu w historii ludzkości, zapisała się w annałach jako pierwsza kobieta w przestrzeni kosmicznej oraz jedyna kobieta, która odbyła samodzielny lot kosmiczny. W styczniu 2026 roku ma 88 lat. Jest inżynierem kosmonautą i pilotem, posiadającą stopień generała majora. Jej życie to nie tylko pionierski wkład w podbój kosmosu, ale również wieloletnia, znacząca aktywność polityczna na najwyższych szczeblach państwowych ZSRR i Federacji Rosyjskiej. Z kosmonautą Andrijanem Nikołajewem ma córkę Jelenę.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 88 lat (stan na styczeń 2026)
- Żona/Mąż: Andrijan Nikołajew (pierwszy mąż), Julij Szaposznikow (drugi mąż)
- Dzieci: Jelena Nikołajewna Nikołajewa
- Zawód: Inżynier kosmonauta, pilot
- Główne osiągnięcie: Pierwsza kobieta w kosmosie, jedyna kobieta z samodzielnym lotem kosmicznym
Podstawowe informacje o Walentynie Tierieszkowej
Walentyna Władimirowna Tierieszkowa przyszła na świat 6 marca 1937 roku w niewielkiej wsi Bolszoje Maslennikowo, położonej niedaleko Jarosławia, na terenie ówczesnego Związku Radzieckiego. Obecnie, w styczniu 2026 roku, ma 88 lat. Jest postacią historyczną o unikalnych dokonaniach, która na zawsze zapisała się w dziejach jako pierwsza kobieta w kosmosie, a także jako jedyna w historii kosmonautyki, która odbyła lot kosmiczny całkowicie samodzielnie, bez obecności innych członków załogi na pokładzie statku. Posiada wszechstronne wykształcenie techniczne i wojskowe; z zawodu jest inżynierem kosmonautą oraz pilotem. W strukturach wojskowych Rosji osiągnęła stopień generała majora, stając się pierwszą kobietą w historii tego kraju, która uzyskała tak wysoki stopień wojskowy. Jej ścieżka zawodowa przeszła ewolucję od pracy fizycznej w przemyśle lekkim, przez zaangażowanie w program kosmiczny i służbę wojskową, aż po długoletnią aktywność polityczną na najwyższych szczeblach państwowych.
Rodzina i życie prywatne Walentyny Tierieszkowej
Pochodzenie i rodzina
Walentina Tierieszkowa wywodzi się z rodziny robotniczo-chłopskiej. Jej ojciec, Władimir Aksionowicz Tierieszkow, pracował jako traktorzysta i zginął tragicznie podczas działań wojennych podczas ataku ZSRR na Finlandię. W młodości, po tym jak rodzina przeniosła się do Jarosławia i po ukończeniu szkoły, Walentina podjęła pracę jako włókniarka w miejscowym kombinacie, jednocześnie kontynuując naukę i podnosząc swoje kwalifikacje w zaocznym technikum włókienniczym.
Małżeństwa i potomstwo
3 listopada 1963 roku Walentina Tierieszkowa poślubiła kosmonautę Andrijana Nikołajewa. Ich ślub był znaczącym wydarzeniem medialnym i publicznym w Moskwie. Z tego związku, w 1964 roku, przyszła na świat ich córka Jelena. Małżeństwo z Andrijanem Nikołajewem zakończyło się rozwodem w 1982 roku. Po tym wydarzeniu, Tierieszkowa związała się z Julijem Szaposznikowem, który był jej drugim mężem aż do swojej śmierci w 1999 roku.
Kariera kosmiczna Walentyny Tierieszkowej
Droga do programu kosmicznego
Droga Walentiny Tierieszkowej do przestrzeni kosmicznej rozpoczęła się od jej listu, napisanego po historycznym locie Jurija Gagarina. W liście tym wyraziła swoje silne pragnienie odbycia lotu w kosmos. Ten list zwrócił uwagę komisji Nikołaja Kamanina, która aktywnie poszukiwała kandydatek do programu kosmicznego, również ze względów propagandowych. Przed tym, jak została wybrana na kosmonautkę, od 1958 roku aktywnie trenowała spadochroniarstwo w aeroklubie w Jarosławiu, wykonując łącznie 126 skoków, co było kluczowym atutem podczas jej selekcji do programu kosmicznego.
Szkolenie i przygotowania
16 lutego 1962 roku Walentina Tierieszkowa została oficjalnie wybrana jako kandydatka na kosmonautkę. Przeszła następnie intensywne i wymagające szkolenie, które obejmowało między innymi trening na pokładach samolotów myśliwskich MiG.
Historyczny lot na statku Wostok 6
Historyczna misja kosmiczna na pokładzie statku Wostok 6 rozpoczęła się 16 czerwca 1963 roku. Lot ten trwał 2 doby, 22 godziny, 50 minut i 8 sekund, podczas których Tierieszkowa wykonała 48 okrążeń Ziemi. Była to pierwsza kobieta w historii, która odbyła samodzielny lot kosmiczny. W tym samym roku, 1963, Walentina Tierieszkowa została uhonorowana najwyższym wyróżnieniem – tytułem Bohatera Związku Radzieckiego.
Dalsza edukacja i kariera inżynierska
Po powrocie z kosmicznej misji, Walentina Tierieszkowa kontynuowała swoją edukację, studiując w prestiżowym Wojskowym Instytucie Lotnictwa im. Nikołaja Żukowskiego w Moskwie. W 1969 roku uzyskała dyplom inżyniera kosmonauty, a w 1977 roku z powodzeniem obroniła pracę doktorską.
Polityka i funkcje publiczne Walentyny Tierieszkowej
Działalność w ZSRR
Przez wiele dekad Walentina Tierieszkowa pełniła kluczowe funkcje w strukturach politycznych Związku Radzieckiego. Była deputowaną do Rady Najwyższej ZSRR przez kilka kadencji (VII-XI, lata 1966–1989) oraz zasiadała w Prezydium tej rady w latach 1974–1989. W ramach struktur partyjnych zajmowała wysoką pozycję, będąc członkinią Komitetu Centralnego Komunistycznej Partii Związku Radzieckiego w latach 1971–1991.
Aktywność w Federacji Rosyjskiej
Od 2011 roku Walentina Tierieszkowa aktywnie działa jako deputowana do Dumy Państwowej Federacji Rosyjskiej, reprezentując region Jarosławia z ramienia partii Jedna Rosja. Angażuje się w działania na rzecz ochrony wartości chrześcijańskich, działając w specjalnej grupie deputowanych, i aktywnie poparła zmiany konstytucyjne w Rosji, które uznają prawosławie za fundament tożsamości narodowej kraju.
Przewodnictwo organizacjom społecznym
Walentina Tierieszkowa przewodniczyła również ważnym organizacjom społecznym. W latach 1968–1987 była przewodniczącą Komitetu Kobiet Radzieckich, a od 1987 do 1992 roku pełniła funkcję przewodniczącej Związku Radzieckich Towarzystw Przyjaźni i Stosunków Kulturalnych z Zagranicą.
Nagrody i osiągnięcia Walentyny Tierieszkowej
Najwyższe odznaczenia państwowe
Walentina Tierieszkowa została uhonorowana najwyższym tytułem Bohatera Związku Radzieckiego w 1963 roku oraz tytułem Lotnika Kosmonauty ZSRR za swój pionierski wkład w eksplorację kosmosu. Posiada imponującą kolekcję odznaczeń państwowych, w tym Order „Za zasługi dla Ojczyzny” wszystkich czterech klas (I, II, III i IV) oraz dwukrotnie Order Lenina.
Międzynarodowe uznanie
Jej zasługi są powszechnie uznawane na arenie międzynarodowej, co potwierdzają liczne ordery zagraniczne, między innymi egipski Order Nilu, chilijski Krzyż Wielki Orderu Bernardo O’Higginsa oraz polski Order Krzyża Grunwaldu I klasy. W 2023 roku została uhonorowana nowo ustanowionym Orderem Gagarina.
Tytuły honorowe
Walentina Tierieszkowa jest honorowym obywatelem 18 miast na całym świecie. Wśród nich znajdują się między innymi Jarosław, Kaługa, Karaganda, Bajkonur, Witebsk oraz Bratysława.
Kontrowersje i incydenty związane z Walentyną Tierieszkową
Międzynarodowe sankcje
Ze względu na swoje aktywne poparcie dla inwazji Rosji na Ukrainę, Walentina Tierieszkowa została objęta surowymi międzynarodowymi sankcjami nałożonymi przez Unię Europejską, Stany Zjednoczone oraz szereg innych krajów.
Zamach na Leonida Breżniewa
22 stycznia 1969 roku Walentina Tierieszkowa otarła się o śmierć podczas zamachu na Leonida Breżniewa. Zamachowiec ostrzelał samochód z kosmonautami, błędnie identyfikując go jako limuzynę przywódcy ZSRR.
Dyskusje wokół patronatu ulicznego
Jej patronat nad ulicami budzi emocje i kontrowersje. Przykładem jest ulica w Dąbrowie Górniczej, której nazwy nie zmieniono podczas procesu dekomunizacji w 2017 roku, co w 2022 roku wywołało publiczne dyskusje i sprzeciw.
Ciekawostki z życia Walentyny Tierieszkowej
Ambicje podróży na Marsa
Podczas obchodów swoich 70. urodzin w 2007 roku, w rozmowie z ówczesnym prezydentem Władimirem Putinem, Walentina Tierieszkowa wyraziła niezwykłe życzenie, deklarując, że chciałaby odbyć podróż na Marsa, nawet jeśli miałaby tam zginąć.
Inspiracja w polskiej popkulturze
W 1964 roku stała się inspiracją dla polskiej popkultury. Popularny zespół Filipinki nagrał na jej cześć przebój „Wala twist”, który zyskał ogromną popularność w Polsce.
Upamiętnienie w mediach
Jej postać została uhonorowana również w świecie nowoczesnych mediów – nazwiskiem Tierieszkowej nazwano jedną z gromad gwiazd w popularnej serii gier wideo „Mass Effect”.
Szczególny związek z Polską
Walentina Tierieszkowa miała szczególny związek z Polską. Odwiedziła nasz kraj 23 października 1963 roku, a uczennice Technikum Włókienniczego w Łodzi uszyły dla niej specjalną suknię ślubną jako wyraz pamięci i szacunku.
Rola w ceremonii otwarcia Igrzysk Olimpijskich
Podczas uroczystej ceremonii otwarcia XXII Zimowych Igrzysk Olimpijskich w Soczi w 2014 roku dostąpiła zaszczytu bycia jedną z ośmiu osób niosących flagę olimpijską na stadion.
Podsumowanie
Walentyna Tierieszkowa, pierwsza kobieta w przestrzeni kosmicznej, na zawsze zapisała się w historii ludzkości, udowadniając, że determinacja, odwaga i pasja pozwalają na realizację nawet najbardziej śmiałych marzeń. Jej niezwykła podróż w kosmos stanowi potężną inspirację do pokonywania własnych ograniczeń i dążenia do osiągania pozornie niemożliwych celów.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Czy żyje Walentyna Tierieszkowa?
Tak, Walentyna Tierieszkowa żyje. Nadal jest aktywna publicznie i angażuje się w działalność społeczną.
Kto był pierwszą kobietą w kosmosie?
Pierwszą kobietą w kosmosie była Walentyna Tierieszkowa. Jej historyczny lot odbył się w ramach misji Wostok 6.
W którym roku Walentyna Tierieszkowa była w kosmosie?
Walentyna Tierieszkowa odbyła swój historyczny lot kosmiczny w 1963 roku. Spędziła w kosmosie prawie trzy dni.
Kto była pierwszą kobietą w kosmosie?
Pierwszą kobietą w kosmosie była Walentyna Tierieszkowa. Jest ona radziecką kosmonautką, która zapisała się na stałe w historii eksploracji kosmosu.
Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Walentina_Tierieszkowa
