Magellan: Ferdynand Magellan – żeglarz, który opłynął świat.

0

Ferdynand Magellan, portugalski odkrywca i żeglarz, urodził się około 1480 roku w północnej Portugalii. Choć z pochodzenia Portugalczyk, swoją największą wyprawę, która jako pierwsza opłynęła Ziemię, zorganizował pod sztandarem Hiszpanii. W momencie rozpoczęcia tej epokowej ekspedycji w 1519 roku miał około 39 lat. Był żonaty z Marią Calderą Beatriz Barbosą, z którą doczekał się dwóch synów, Rodrigo i Carlosa, obaj zmarli w bardzo młodym wieku. Jego życie zakończyło się tragicznie 27 kwietnia 1521 roku na Filipinach, jednak jego dziedzictwo jako pioniera żeglugi i odkrywcy Pacyfiku oraz Cieśniny Magellana pozostaje niezatarte.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: Na wrzesień 1522 roku miałby około 42 lat.
• Żona/Mąż: Maria Caldera Beatriz Barbosa.
• Dzieci: Rodrigo i Carlos de Magallanes (zmarli w młodym wieku).
• Zawód: Odkrywca, żeglarz, dowódca morski.
• Główne osiągnięcie: Zaplanowanie i dowodzenie pierwszą wyprawą dookoła świata.

Podstawowe informacje o Ferdynandzie Magellanie

Ferdynand Magellan, którego prawdziwe imię brzmiało Fernão de Magalhães, urodził się około 1480 roku w północnej części Portugalii. Choć dokładne miejsce jego narodzin nie jest jednoznacznie potwierdzone, region Sabrosa silnie utożsamia się z jego miejscem urodzenia. Jako odkrywca i morski podróżnik, Magellan przeszedł do historii jako planista i dowódca pierwszej wyprawy dookoła świata, która trwała od 1519 do 1522 roku. Jego życiorys jest naznaczony niezwykłą determinacją i ambicją, a jego dokonania zrewolucjonizowały ówczesne postrzeganie geografii.

Imię, pochodzenie i data urodzenia

Fernão de Magalhães, znany szerzej jako Ferdynand Magellan, urodził się około 1480 roku. Pochodził z północnej Portugalii, a społeczność regionu Sabrosa uważa go za swojego rodzimego bohatera. Jego narodziny przypadły na okres wielkich odkryć geograficznych, co z pewnością wpłynęło na jego późniejsze wybory życiowe i karierę.

Tożsamość narodowa i zmiana lojalności

Choć Ferdynand Magellan był z pochodzenia Portugalczykiem i przez wiele lat służył portugalskiej koronie, jego ścieżka zawodowa potoczyła się w sposób, który doprowadził do zmiany jego lojalności. Po konflikcie z portugalskim królem Manuelem I, Magellan przeniósł swoją służbę na dwór hiszpański, stając się poddanym króla Karola I. Ta zmiana była kluczowa dla organizacji jego największego przedsięwzięcia – wyprawy dookoła świata.

Data i okoliczności śmierci

Ferdynand Magellan zginął 27 kwietnia 1521 roku na wyspie Mactan, na dzisiejszych Filipinach. Jego śmierć nastąpiła w wyniku walki, gdzie został śmiertelnie ranny. Choć sam Magellan nie doczekał powrotu do Hiszpanii, jego misja została dokończona przez załogę, co zapewniło mu miejsce w annałach historii.

Główne osiągnięcia historyczne

Główne osiągnięcia Ferdynanda Magellana są monumentalne i wywarły trwały wpływ na rozwój geografii i żeglarstwa. Jest on uznawany za planistę i lidera hiszpańskiej wyprawy z lat 1519–1522, która jako pierwsza w historii opłynęła świat. Podczas tej epokowej podróży odkryto przejście między oceanami, nazwane później Cieśniną Magellana, oraz dokonano pierwszego europejskiego przepłynięcia Oceanu Spokojnego. Te odkrycia zrewolucjonizowały wiedzę o kształcie Ziemi i otworzyły nowe szlaki handlowe.

Życie prywatne Ferdynanda Magellana

Życie prywatne Ferdynanda Magellana, choć mniej udokumentowane niż jego dokonania morskie, rzuca światło na jego pochodzenie i rodzinne więzi. Wywodził się ze szlacheckiej rodziny, która jednak nie należała do najbogatszych. Jego wczesne lata upłynęły pod znakiem dworskiej edukacji, co stanowiło ważny etap w jego rozwoju.

Pochodzenie szlacheckie i rodzice

Ferdynand Magellan wywodził się z rodziny niższej szlachty portugalskiej. Jego ojcem był Pedro de Magalhães, a matką była Alda de Mezquita. Szlacheckie pochodzenie zapewniało mu pewien status społeczny, ale niekoniecznie bogactwo, co mogło motywować go do poszukiwania możliwości rozwoju w służbie dworskiej i wojskowej.

Wczesna edukacja na dworze

Jako młody chłopiec, Magellan wychowywał się w kręgach dworskich, pełniąc funkcję pazia królowej Eleonory, żony króla Jana II. Ta pozycja zapewniła mu dostęp do edukacji i kontaktów, które mogły ukształtować jego przyszłą karierę. Wychowanie na dworze królewskim dawało mu perspektywy, których nie miałby w bardziej skromnych warunkach.

Małżeństwo i rodzina w Hiszpanii

Po przeprowadzce do Sewilli, Magellan poślubił Marię Calderę Beatriz Barbosą. Para miała dwóch synów, Rodrigo i Carlosa de Magallanes. Niestety, obaj synowie zmarli w bardzo młodym wieku, co stanowiło osobistą tragedię dla odkrywcy. Brak męskiego potomka mógł dodatkowo wpływać na jego motywację do dokonania czegoś trwałego i pamiętnego.

Kariera zawodowa i służba wojskowa

Kariera wojskowa i morska Ferdynanda Magellana była długa i pełna wyzwań. Zanim wyruszył na swoją najsłynniejszą wyprawę, zdobył cenne doświadczenie w służbie portugalskiej koronie, biorąc udział w licznych kampaniach w Azji i Afryce. Jego droga była naznaczona zarówno sukcesami, jak i trudnymi doświadczeniami, w tym ranami i konfliktami z władzami.

Służba w Indiach Portugalskich

W marcu 1505 roku, mając 25 lat, Magellan zaciągnął się do floty 22 statków wysłanych w celu osadzenia Francisco de Almeidę jako pierwszego wicekróla Indii Portugalskich. Tam spędził osiem lat, zdobywając cenne doświadczenie w zarządzaniu i dowodzeniu w egzotycznych i często niebezpiecznych warunkach. Ta służba stanowiła fundament jego późniejszych, śmiałych przedsięwzięć.

Doświadczenie bojowe i rany

Podczas swojej służby dla Portugalii, Magellan wielokrotnie brał udział w kluczowych bitwach morskich. W 1506 roku został ranny pod Cannanore, a w 1509 roku uczestniczył w wielkiej bitwie pod Diu. Te starcia nie tylko hartowały jego ducha walki, ale także uczyły go strategii i taktyki morskiej, niezbędnych do przetrwania w trudnych warunkach morskich.

Rola w podboju Malakki

Istotnym etapem w karierze Magellana był udział w zdobyciu Malakki w 1511 roku pod dowództwem Afonso de Albuquerque. Sukces ten przyniósł mu awans i znaczące łupy. Co więcej, w tym czasie Magellan nabył malajskiego niewolnika, Enrique, który później odegrał ważną rolę w jego wyprawie dookoła świata. Enrique stał się dla Magellana dowodem, że Wyspy Korzennych leżą w hiszpańskiej strefie wpływów.

Kampania w Maroku i trwała niepełnosprawność

W 1513 roku Magellan został wysłany do walki z marokańską twierdzą Azemmour. Podczas tej kampanii, w sierpniu, odniósł ranę nogi, która spowodowała, że do końca życia utykał. Mimo trwałej niepełnosprawności, Magellan nie zaprzestał swojej aktywności, a wręcz przeciwnie, jego determinacja do dalszego działania tylko wzrosła.

Konflikt z królem Manuelem I

Po powrocie z Azji, Magellan popadł w niełaskę u portugalskiego króla Manuela I. Oskarżenia o nielegalny handel z Maurami oraz odmowa króla co do sfinansowania wyprawy na Moluki drogą zachodnią, która była marzeniem Magellana, doprowadziły do zerwania stosunków. W 1517 roku, sfrustrowany i zraniony w swoich ambicjach, Magellan zdecydował się opuścić Portugalię i szukać wsparcia u hiszpańskiego dworu.

Wyprawa dookoła świata (1519–1522)

Wyprawa dookoła świata pod dowództwem Ferdynanda Magellana jest jednym z najbardziej epickich przedsięwzięć w historii odkryć geograficznych. Choć sam Magellan nie dożył jej końca, jego wizja i przygotowania umożliwiły dokonanie tego historycznego wyczynu. Podróż ta, pełna niebezpieczeństw i nieprzewidzianych zdarzeń, na zawsze zmieniła postrzeganie świata przez Europejczyków.

Przygotowania i flota

Po uzyskaniu poparcia króla Karola I, Magellan zorganizował wyprawę znaną jako „Armada Moluków”. Składała się ona z pięciu statków: Trinidad, San Antonio, Concepción, Victoria i Santiago. Statki zostały zaopatrzone w zapasy na dwa lata podróży, co świadczy o skali i ambicji przedsięwzięcia. Jedynym statkiem, który zdołał powrócić do Hiszpanii, była „Victoria”.

Skład załogi

Dowodzona przez Magellana flota liczyła około 270 mężczyzn. Załoga była niezwykle zróżnicowana pod względem narodowości i pochodzenia. Choć 60% stanowili Hiszpanie, w jej skład weszli również Portugalczycy, Włosi, Francuzi, Grecy, Flamandowie, Niemcy, Irlandczycy, a nawet jeden Anglik i jeden Malajczyk. Ta wielokulturowość odzwierciedlała ówczesne tendencje eksploracyjne i dążenie do pozyskania najlepszych specjalistów z całej Europy.

Nominacje i przywileje

W uznaniu jego planów i determinacji, w 1518 roku król Karol I mianował Ferdynanda Magellana admirałem floty hiszpańskiej. Otrzymał również tytuł Komandora Orderu Santiago, co podkreślało jego wysoką pozycję i zaufanie dworu królewskiego. Te nominacje i przywileje były kluczowe dla zdobycia środków i zasobów niezbędnych do realizacji tak ambitnej wyprawy.

Odkrycie Pacyfiku

Po niezwykle trudnym i burzliwym przejściu przez cieśninę na południu Ameryki Południowej, która później została nazwana Cieśniną Magellana, Magellan wypłynął na spokojne wody. Nazwał je „Mar Pacifico”, czyli Morze Spokojne. Odkrycie tego oceanu było jednym z kluczowych etapów wyprawy i otworzyło nowy rozdział w europejskiej geografii. To przejście było kluczowe dla możliwości opłynięcia świata.

Dokończenie misji przez załogę

Po śmierci Ferdynanda Magellana na wyspie Mactan, dowództwo nad pozostałościami floty przejął Juan Sebastián Elcano. To pod jego kierownictwem statek „Victoria” zdołał dokończyć podróż dookoła świata. Elcano przeprowadził „Victorię” przez Ocean Indyjski i wokół Afryki, docierając do Hiszpanii we wrześniu 1522 roku, ponad trzy lata po wyruszeniu. Tylko 18 z pierwotnej załogi powróciło do domu, ale misja została ukończona.

Kontrowersje i incydenty

Wyprawa Ferdynanda Magellana nie obyła się bez licznych kontrowersji i incydentów, które świadczą o trudnościach i napięciach towarzyszących tak ambitnemu przedsięwzięciu. Konflikty z królem Portugalii, bunty na statkach oraz pościg ze strony portugalskiej floty to tylko niektóre z wyzwań, z jakimi musiał się zmierzyć dowódca.

Oskarżenia o zdradę

Król Portugalii Manuel I uznał przejście Magellana do służby hiszpańskiej za osobistą zniewagę. Istnieją przekazy sugerujące, że król Manuel I nakazał wandalizm posiadłości Magellana w Sabrosie, a według niektórych źródeł planował nawet jego zabójstwo. Te działania świadczą o głębokiej urazie i niechęci króla do byłego poddanego.

Bunt na statkach

Podczas zimowania w Patagonii, Magellan musiał zmierzyć się z serią buntów wywoływanych przez część załogi, prawdopodobnie niezadowolonej z postępów wyprawy i warunków. Magellan zdołał stłumić te bunty przed dotarciem do kluczowej cieśniny, co świadczy o jego determinacji i umiejętności utrzymania dyscypliny, choć za cenę brutalnych działań.

Pościg portugalskiej floty

Gdy Magellan wypłynął na otwarte morze w sierpniu 1519 roku, król Portugalii wysłał za nim flotę wojenną z misją przechwycenia go i zakończenia jego wyprawy. Jednak Hiszpanom udało się uniknąć pojmania, co pozwoliło na kontynuowanie podróży. Ten pościg podkreśla napięcia polityczne między Portugalią a Hiszpanią w okresie wielkich odkryć geograficznych.

Ciekawostki i kluczowe fakty

Życie i dokonania Ferdynanda Magellana obfitują w fascynujące fakty, które dodają głębi jego postaci i podkreślają wyjątkowość jego podróży. Od osobistego okrążenia globu, po kluczową rolę listów i niewolnika w planowaniu wyprawy, szczegóły te tworzą bogaty obraz tego wielkiego odkrywcy.

Osobista cyrkulacja globu

Dzięki temu, że w latach 1505–1512 Magellan dotarł do Azji Południowo-Wschodniej płynąc na wschód, a następnie w 1521 roku dotarł tam płynąc na zachód w ramach swojej wyprawy dookoła świata, stał się pierwszym człowiekiem w historii, który dokonał niemal pełnego, osobistego opłynięcia kuli ziemskiej. Był to wyczyn, który na zawsze zmienił mapę świata.

Wpływ listów Serrão

Kluczową rolę w planowaniu wyprawy Ferdynanda Magellana odegrały listy od jego przyjaciela Francisco Serrão. Serrão, który osiadł na Molukach (Wyspach Korzennych), przesyłał Magellanowi cenne informacje dotyczące bogatych w przyprawy terytoriów. Te informacje były kluczowe dla przekonania hiszpańskiego dworu do sfinansowania wyprawy zachodnią drogą.

Niewolnik Enrique

Malajski niewolnik Enrique, nabyty przez Magellana w Malakce, odegrał ważną rolę w jego wyprawie. Magellan twierdził przed królem Karolem I, że Enrique pochodzi z Wysp Korzennych. Miało to służyć jako dowód na to, że wyspy te leżą w hiszpańskiej strefie wpływów, co było istotnym argumentem w sporach granicznych z Portugalią.

Naukowe podejście

Przed wyruszeniem w swoją przełomową wyprawę, Ferdynand Magellan poświęcił się studiowaniu najnowszych map morskich. Współpracował również z kosmografem Rui Faleiro, badając teoretyczną możliwość istnienia przejścia z Oceanu Atlantyckiego na Pacyfik. To naukowe podejście i skrupulatne przygotowania były kluczowe dla powodzenia tak ambitnego przedsięwzięcia.

Podsumowanie kluczowych informacji

Chronologia kariery i życia

• Około 1480 roku: Urodzenie Fernão de Magalhães w północnej Portugalii.
• Okres wczesnej młodości: Wychowanie jako paź królowej Eleonory, żony króla Jana II.
• Marzec 1505 roku: Zaciągnięcie się do floty w wieku 25 lat, rozpoczęcie ośmioletniej służby w Indiach Portugalskich.
• 1506 rok: Udział w bitwie pod Cannanore, gdzie został ranny.
• 1509 rok: Udział w wielkiej bitwie pod Diu.
• 1511 rok: Uczestnictwo w zdobyciu Malakki.
• 1513 rok: Kampania w Maroku, odniesienie rany nogi.
• 1517 rok: Opuścił Portugalię na rzecz Hiszpanii.
• 1518 rok: Mianowanie admirałem floty hiszpańskiej przez króla Karola I.
• 20 września 1519 roku: Rozpoczęcie wyprawy dookoła świata z Sanlúcar de Barrameda.
• 21 października 1520 roku: Odkrycie Cieśniny Magellana.
• 27 kwietnia 1521 roku: Śmierć na wyspie Mactan na Filipinach.
• 6 września 1522 roku: Powrót statku „Victoria” do Hiszpanii pod dowództwem Juana Sebastiána Elcano.

Flota i załoga wyprawy dookoła świata

• Skład floty:
• „Armada Moluków” składała się z pięciu statków: Trinidad, San Antonio, Concepción, Victoria i Santiago.
• Jedynym statkiem, który powrócił do Hiszpanii, była „Victoria”.
• Skład załogi:
• Około 270 mężczyzn.
• 60% stanowili Hiszpanie.
• W skład załogi weszli również Portugalczycy, Włosi, Francuzi, Grecy, Flamandowie, Niemcy, Irlandczycy, Anglik i Malajczyk.

Kontrowersje i incydenty

• Oskarżenia o zdradę: Król Portugalii Manuel I uznał przejście Magellana do Hiszpanii za zniewagę.
• Działania króla Portugalii: Prawdopodobny nakaz wandalizmu posiadłości Magellana w Sabrosie, a według niektórych źródeł planowanie zabójstwa.
• Bunt na statkach: Podczas zimowania w Patagonii Magellan stłumił serię buntów.
• Pościg portugalskiej floty: Król Portugalii wysłał flotę wojenną, aby przechwycić Magellana, jednak Hiszpanom udało się uniknąć pojmania.

Warto wiedzieć: Ferdynand Magellan urodził się jako Fernão de Magalhães w Portugalii, ale swoją najsłynniejszą wyprawę, która jako pierwsza opłynęła świat, zorganizował pod sztandarem Hiszpanii.

Ferdynand Magellan, mimo że nie dożył końca swojej epokowej wyprawy, pozostaje jedną z najważniejszych postaci w historii odkryć geograficznych. Jego wizja, determinacja i umiejętności dowódcze były kluczowe dla zaplanowania i rozpoczęcia pierwszej podróży dookoła świata, która na zawsze zmieniła postrzeganie Ziemi i otworzyła nowe możliwości dla żeglugi i handlu. Jego odwaga w obliczu niezwykłych wyzwań i poświęcenie dla idei sprawiają, że jest on inspiracją na wieki.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Ferdinand_Magellan