Jimmy Carter, urodzony 1 października 1924 roku jako James Earl Carter Jr., przeszedł do historii jako 39. prezydent Stanów Zjednoczonych, pełniąc urząd w latach 1977–1981. Pochodzący z Plains w stanie Georgia, jest jedynym prezydentem USA z tego stanu, a także pierwszym, który dożył setnych urodzin. Jego prezydentura stanowiła ważny okres w historii Ameryki, łącząc rządy Geralda Forda z prezydenturą Ronalda Reagana. Po opuszczeniu Białego Domu, Carter z oddaniem poświęcił się działalności na rzecz pokoju i praw człowieka, czego kulminacją było przyznanie mu Pokojowej Nagrody Nobla w 2002 roku. Zmarł 29 grudnia 2024 roku w swoim rodzinnym domu, stając się najdłużej żyjącym prezydentem w historii Stanów Zjednoczonych. Jego 77-letnie małżeństwo z Rosalynn Carter, zakończone jej śmiercią w 2023 roku, jest jednym z najdłuższych w historii amerykańskich par prezydenckich.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: 100 lat (na dzień śmierci 29 grudnia 2024 roku)
- Żona/Mąż: Rosalynn Carter (zmarła w 2023 roku)
- Dzieci: Cztery, w tym syn Jimmy Carter III
- Zawód: Rolnik (uprawa orzeszków ziemnych), polityk, dyplomata, działacz humanitarny
- Główne osiągnięcie: Negocjacje porozumień Camp David, Pokojowa Nagroda Nobla
Podstawowe Informacje o Jimmy’m Carterze
James Earl Carter Jr., powszechnie znany jako Jimmy Carter, urodził się 1 października 1924 roku w miejscowości Plains w stanie Georgia. Jest postacią historyczną, która zapisała się w annałach jako jedyny prezydent Stanów Zjednoczonych pochodzący z tego stanu. Ponadto, Jimmy Carter osiągnął wiek 100 lat, co czyni go pierwszym prezydentem USA, który dożył tak sędziwego wieku. Jego długowieczność była znacząca, a Jimmy Carter zmarł 29 grudnia 2024 roku. Był najdłużej żyjącym prezydentem w historii Stanów Zjednoczonych, przeżywszy zaledwie kilka miesięcy od momentu, gdy świętował swoje setne urodziny w Plains w stanie Georgia.
Pełnił funkcję 39. prezydenta Stanów Zjednoczonych w latach 1977–1981, reprezentując Partię Demokratyczną. Jego prezydentura była okresem przejściowym, łączącym rządy Geralda Forda z prezydenturą Ronalda Reagana. Przed objęciem najwyższego urzędu w państwie, Jimmy Carter zdobywał doświadczenie polityczne na niższych szczeblach. W latach 1971–1975 pełnił funkcję 76. gubernatora Georgii, a wcześniej, w latach 1963–1967, był senatorem stanowym w Senacie Georgii, reprezentując 14. dystrykt.
Rodzina i Życie Prywatne Jimmy’ego Cartera
Życie osobiste Jimmy’ego Cartera było silnie związane z jego żoną, Rosalynn Smith, którą poślubił w 1946 roku. Rosalynn Carter była nie tylko jego partnerką życiową przez 77 lat, aż do swojej śmierci w 2023 roku, ale także jego najbliższą doradczynią. Ich długoletnie małżeństwo, zakończone w 2023 roku, jest uznawane za jedno z najdłuższych w historii amerykańskich par prezydenckich, co podkreśla głębię ich związku i wzajemne wsparcie. Para Jimmy and Rosalynn Carter była przykładem trwałego związku.
Jimmy Carter wywodził się z rodziny o głęboko zakorzenionych tradycjach rolniczych w Georgii. To doświadczenie z dzieciństwa i młodości ukształtowało jego tożsamość jako „farmera uprawiającego orzeszki ziemne” (peanut farmer). Ten aspekt jego pochodzenia stał się charakterystycznym elementem jego wizerunku politycznego, podkreślając jego związki z ludźmi i pracą na roli, co było istotne w jego kampaniach wyborczych.
Kariera Wojskowa Jimmy’ego Cartera
Droga Jimmy’ego Cartera do służby publicznej rozpoczęła się od wykształcenia wojskowego. W 1946 roku ukończył Akademię Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych (U.S. Naval Academy) w Annapolis z tytułem Bachelor of Science. To prestiżowe wykształcenie przygotowało go do wieloletniej kariery w siłach morskich Stanów Zjednoczonych.
Służba czynna Jimmy’ego Cartera w Marynarce Wojennej Stanów Zjednoczonych trwała od 1946 do 1953 roku. Następnie kontynuował służbę w rezerwie aż do 1961 roku, osiągając stopień porucznika (Lieutenant). W trakcie swojej kariery wojskowej, Jimmy Carter specjalizował się w służbie podwodnej (submarine service), a także brał udział w działaniach związanych z II wojną światową, co stanowiło ważny etap jego formacji.
Polityka i Prezydentura Jimmy’ego Cartera
W 1976 roku Jimmy Carter zdobył nominację Partii Demokratycznej jako tzw. „czarny koń” (dark horse). Był to polityk, który początkowo nie był szeroko znany poza swoim rodzinnym stanem. Dzięki bezpośredniej i intensywnej kampanii wyborczej, zdołał pokonać urzędującego prezydenta Geralda Forda, co było znaczącym zwycięstwem dla jego partii i dla niego samego. **Carter był 39. prezydentem USA, pełniącym urząd w latach 1977–1981.**
Jedną z pierwszych i symbolicznych decyzji prezydenta Jimmy’ego Cartera po objęciu urzędu w 1977 roku było ułaskawienie wszystkich osób uchylających się od poboru do wojska podczas wojny w Wietnamie. Ten gest miał na celu uleczenie narodowych ran i pojednanie społeczeństwa po trudnym okresie konfliktu.
Prezydentura Jimmy’ego Cartera przyniosła znaczące sukcesy w polityce zagranicznej. **Do najważniejszych osiągnięć zalicza się negocjacje porozumień Camp David między Izraelem a Egiptem w 1978 roku, które były przełomem w procesie pokojowym na Bliskim Wschodzie.** Carter był również inicjatorem traktatów dotyczących Kanału Panamskiego oraz doprowadził do nawiązania pełnych stosunków dyplomatycznych z Chińską Republiką Ludową. W polityce wewnętrznej powołał do życia dwa nowe departamenty rządowe: Departament Energii oraz Departament Edukacji.
Prezydentura Jimmy’ego Cartera zakończyła się w 1980 roku porażką wyborczą. Na tę sytuację wpłynęły przede wszystkim kryzysy zagraniczne, które miały miejsce w końcowej fazie jego kadencji. **Do najważniejszych należała radziecka inwazja na Afganistan oraz trwający 444 dni kryzys z zakładnikami w Iranie, który wywołał silne napięcia międzynarodowe i wpłynął na nastroje społeczne w Stanach Zjednoczonych.** W tym samym roku, 4 stycznia 1980 roku, jego głos został uwieczniony na nagraniach historycznych podczas przemówienia, w którym potępił radziecką inwazję na Afganistan, co doprowadziło do ogłoszenia tzw. Doktryny Cartera.
Działalność Filantropijna i Dobroczynność Po Prezydenturze
Po opuszczeniu Białego Domu w 1981 roku, prezydent Jimmy Carter poświęcił się pracy humanitarnej na skalę globalną. Jego zaangażowanie i dekady wysiłków na rzecz pokojowego rozwiązywania konfliktów zaowocowały przyznaniem mu Pokojowej Nagrody Nobla w 2002 roku. **Jest to jedno z najbardziej prestiżowych wyróżnień, jakie może otrzymać osoba za wkład w rozwój pokoju na świecie.** Carter Center, organizacja non-profit założona przez byłego prezydenta, stała się platformą do realizacji szerokiego zakresu działań na rzecz praw człowieka.
Carter Center jest aktywne w promowaniu praw człowieka na całym świecie, monitorowaniu uczciwości wyborów w różnych krajach oraz w walce z rzadkimi chorobami tropikalnymi. Szczególnie znaczące były wysiłki Jimmy’ego Cartera w niemal całkowitym wyeliminowaniu drakunkulozy, choroby wywoływanej przez robaka gwinejskiego. Osobiste zaangażowanie prezydenta w programy edukacyjne i zdrowotne w Afryce i Azji przyniosło wymierne rezultaty. **Przez dziesięciolecia Carter był również jednym z najbardziej znanych wolontariuszy organizacji Habitat for Humanity, osobiście budując domy dla ubogich rodzin.** Jego post-prezydentura, trwająca ponad 43 lata, jest powszechnie uznawana przez historyków za najbardziej aktywną i owocną w historii Stanów Zjednoczonych, co podkreśla jego wyjątkowe zaangażowanie po zakończeniu kadencji prezydenckiej.
Inne Role i Projekty Jimmy’ego Cartera
Po zakończeniu prezydentury, Jimmy Carter nie ograniczył swojej działalności do pracy humanitarnej. Był również niezwykle płodnym autorem, który napisał liczne książki. Jego dorobek literacki obejmuje wspomnienia polityczne, poezję, a także kontrowersyjne komentarze na temat konfliktu izraelsko-palestyńskiego, co świadczy o jego zaangażowaniu w analizę i komentowanie bieżących wydarzeń.
Po zakończeniu swojej kadencji prezydenckiej, Carter powrócił do rodzinnego miasta Plains w stanie Georgia, aby zarządzać rodzinną farmą orzeszków ziemnych. Ten powrót do korzeni pokazał jego dystans do wielkiej polityki i chęć skupienia się na życiu rodzinnym i pracy w swoim lokalnym środowisku, co było wyrazem jego autentyczności i przywiązania do miejsca pochodzenia.
Zdrowie i Długowieczność Jimmy’ego Cartera
Jimmy Carter przeszedł do historii jako rekordzista pod względem długości życia wśród prezydentów Stanów Zjednoczonych. **Był pierwszym prezydentem, który dożył setnych urodzin, co miało miejsce 1 października 2024 roku.** Jego imponująca długowieczność jest świadectwem zdrowego stylu życia lub po prostu wyjątkowych predyspozycji genetycznych.
W lutym 2023 roku Jimmy Carter podjął decyzję o przerwaniu leczenia medycznego i przejściu pod opiekę hospicyjną w swoim domu w Plains. Tam, w otoczeniu rodziny, spędził ostatnie 22 miesiące swojego życia, co podkreśla jego spokój i przygotowanie na ostatni etap życia. **Jego odejście nastąpiło 29 grudnia 2024 roku, w wieku 100 lat.**
Ciekawostki z Życia Jimmy’ego Cartera
Wśród mniej znanych aspektów życia Jimmy’ego Cartera znajduje się jego oficjalny raport dotyczący zaobserwowania UFO w 1973 roku. To nietypowe zdarzenie miało miejsce przed jego prezydenturą i do dziś stanowi jedną z bardziej anegdotycznych historii związanych z jego życiem.
Podczas kampanii prezydenckiej w 1976 roku, Carter zyskał przydomek „Jimmy”. Zdecydował się na używanie tego zdrobnienia zamiast oficjalnego imienia „James”, aby skrócić dystans do wyborców i podkreślić swój wizerunek człowieka z ludu.
Warto wiedzieć: Jimmy Carter jest pierwszym i jedynym prezydentem USA, który urodził się w stanie Georgia, a także pierwszym, który dożył setnych urodzin.
Warto wiedzieć: Jego prezydentura była pomostem między rządami Geralda Forda a Ronalda Reagana.
Warto wiedzieć: Jimmy Carter był pierwszym prezydentem USA, który dożył setnych urodzin.
Kluczowe etapy kariery politycznej
- Senator stanowy w Senacie Georgii (1963–1967)
- Gubernator Georgii (1971–1975)
- 39. Prezydent Stanów Zjednoczonych (1977–1981)
Najważniejsze osiągnięcia w polityce zagranicznej
- Negocjacje porozumień Camp David między Izraelem a Egiptem (1978)
- Traktaty dotyczące Kanału Panamskiego
- Nawiązanie pełnych stosunków dyplomatycznych z Chinami
Nowe departamenty rządowe powołane za prezydentury Cartera
- Departament Energii
- Departament Edukacji
Nagrody i wyróżnienia
- Pokojowa Nagroda Nobla (2002)
Jimmy Carter, swoją post-prezydencką działalnością, udowodnił, że prawdziwa służba i troska o drugiego człowieka mogą trwać przez całe życie. Jego przykład pokazuje, jak ważna jest nieustanna praca na rzecz pokoju i praw człowieka, a jego długowieczność i aktywność po zakończeniu kadencji prezydenckiej stanowią inspirację dla wielu.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Za co Carter dostał Nobla?
Jimmy Carter otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla w 2002 roku. Została mu ona przyznana za jego wieloletnie, niestrudzone wysiłki na rzecz pokojowego rozwiązywania konfliktów międzynarodowych.
Kto był najstarszym prezydentem USA?
Najstarszym prezydentem USA w momencie objęcia urzędu był Joe Biden, który miał 78 lat. Jimmy Carter został prezydentem w wieku 52 lat.
Ile lat miała żona Cartera?
Rosalynn Carter zmarła w wieku 96 lat. Urodziła się w 1927 roku, a zmarła w 2023 roku, żyjąc blisko 70 lat u boku swojego męża.
Gdzie mieszkał Jimmy Carter?
Po zakończeniu prezydentury Jimmy Carter wraz z żoną wrócili do rodzinnego stanu Georgia. Przez wiele lat mieszkali w swoim domu w Plains, Georgia.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter
